آذربایجان‌غربی؛ الگوی وفاق در حکمرانی میدانی

به گزارش رویداد اول؛ توسعه‌ یافتگی، بیش از آنکه حاصل تخصیص بودجه‌های کلان یا بهره‌مندی از امکانات زیرساختی باشد، معلول انسجامِ ذهنی و هماهنگی عملیاتی میان ارکان حاکمیتی است. در جغرافیای سیاسی و حساس استان آذربایجان‌ غربی، طی سال‌ های اخیر شاهد ظهور مدلی از حکمرانی بوده‌ایم که می‌توان آن را مثلث طلایی توسعه نامید مدلی که سه ضلع آن یعنی دستگاه قضایی مجموعه استانداری و قوه مجریه و نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در یک تعامل ساختارمند، مفهوم وفاق را از شعار به میدان عمل آورده‌اند. رویداد بزرگداشت هفته قوه قضائیه در یکم تیرماه ۱۴۰۵، نه صرفاً یک مراسم اداری، که تجلی‌گاه نمایش این اتحاد راهبردی بود اتحادی که توانسته است آذربایجان‌ غربی را در تلاطم‌ های سیاسی و امنیتی، به لنگرگاه آرامش و توسعه تبدیل کند.

ضلع اول: دستگاه قضایی فراتر از رسیدگی به پرونده‌ها

در کانون این مثلث، عملکرد دکتر عتباتی، رئیس کل دادگستری استان، قرار دارد. وی در سخنرانی خود در مراسم یکم تیرماه، پارادایم جدیدی از دستگاه قضایی را ترسیم کرد که در آن، قضاوت، حکمرانی مسئولانه است. عتباتی به درستی اشاره داشت که مأموریت دستگاه قضا دیگر محدود به رفع مخاصمه و رسیدگی به پرونده‌ها نیست. این نگاه تحول‌ آفرین که در عملکرد دادگستری آذربایجان‌ غربی متبلور شده، هم‌افزایی با مدیریت اجرایی و نیروهای مسلح برای پیشبرد اهداف نظام را به یک اصل تبدیل کرده است.

آنچه در تحلیل عملکرد وی برجسته است، شکستن سد انفعال اداری است. زمانی که رئیس کل دادگستری استان با آمار دقیق از ۶۷۰ هزار فقره تصمیمِ قضایی سخن می‌گوید و همزمان بر لزوم اقناع مراجعین تأکید می‌ورزد، نشان‌دهنده درک عمیق از سرمایه اجتماعی است. برای توسعه استان، امنیت قضایی و بی‌ مسئله‌ سازی استان در ایام پرالتهاب، دستاوردی است که با مدیریت هوشمندانه وی و همکارانش به دست آمده است.

عتباتی با تأکید بر روحیه جهادی و پیگیری پروژه‌های عمرانی دستگاه قضا، ثابت کرد که قاضی تراز انقلاب، تنها در پشت میز محاکمه نیست، بلکه در تمامی عرصه‌های صیانت از ارزش‌ها و پشتیبانی از معیشت مردم، حضوری فعال دارد.

ضلع دوم: استانداری موتور محرک و دیدگاه جهادی

ضلعِ دوم این هرم، مدیریت ارشد استان است. رضا رحمانی، استاندار پرتلاش و دلسوز آذربایجان‌ غربی، در سخنرانی خود، الگوی همکاریِ حداکثری میان قوا را به تصویر کشید. وی با نگاهی آسیب‌شناسانه و واقع‌بینانه، به نقشِ این همگرایی در عبور از بحران‌های سنگین اشاره کرد. از نگاه استاندار، تراز امنیتی و اقتصادی امروز استان، مدیون همین انسجام میان نهادهاست.

نکته کلیدی در تحلیل گفتمان رحمانی، تغییر رویکرد استان از حالت پدافندی به حالت پیشرو بود. وی با صراحت اعلام کرد که علی‌رغم تهدیدات و جنگ‌های تحمیلی، استان نه تنها درگیر قحطی یا بحران نشد، بلکه در سایه همگرایی با دستگاه قضا و نهادهای نظارتی، به سمت فعال‌سازیِ مرزها حرکت کرد.

افزایش مبادلاتِ تجاری و تأکید بر نقش مرز به عنوان موتور توسعه، نشان می‌دهد که استانداری آذربایجان‌غربی از یک نهاد صرفاً اداری به یک قرارگاهِ اقتصادی-امنیتی تغییر ماهیت داده است.

استاندار به درستی درک کرده‌ است که برای توسعه، باید دیوان‌سالاری را به نفع کارآمدی عقب راند.

تأکید وی بر حمایت از سرمایه‌گذار و روان‌سازی ورود کالاهای اساسی، دقیقاً همان وفاقی» است که خروجی آن رفاه مردم و ثباتِ اجتماعی است.

ضلع سوم: نهاد نمایندگی ولی‌فقیه؛ معنویت، پشتوانه اخلاقی توسعه

ضلعِ سوم و شاید روح حاکم بر این مثلث، نقش هدایت‌گرانه و معنوی حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی قریشی، نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه ارومیه است. در ادبیات مدیریتی وی، توسعه بدون اخلاق و معنویت پایدار نخواهد بود. جستجو در سیره عملی و مواضعِ وی در پایگاه‌ های اطلاع‌رسانی، به وضوح نشان می‌دهد که وی، عامل پیونددهنده و نقطه ثقل اتحاد میان دستگاه‌ها هستند.

حجت‌الاسلام والمسلمین قریشی در سخنرانی یکم تیرماه، با بازخوانیِ مفهومِ «مایزول» (آنچه از دست می‌رود) در نهج‌البلاغه، یادآوری کرد که قدرت و مسئولیت، تنها زمانی ارزشمند است که «باقیات‌الصالحات» باشد.

امام جمعه ارومیه با استناد به روایت نبوی در شأنِ امام حسین (ع) به عنوان «مصباح‌الهدی و سفینةالنجاة»، این روحیه مقاومت و استقامت را عامل نجات ایران در طوفان‌های سهمگینِ منطقه‌ای دانست.

این نگاه معنوی، موتور محرک همان کار جهادی است که دیگر اضلاع مثلث به آن اشاره داشتند. وقتی امام جمعه در جایگاه پدرمعنوی، حمایت همه‌جانبه خود را از دستگاه قضا و قوه مجریه اعلام می‌کند، پیامِ «وفاق» در تار و پودِ جامعه ساری و جاری می‌شود.

نقش نماینده ولی فقیه در تریبون‌ های نماز جمعه و شورای فرهنگ عمومی، عملاً به کاهش تنش‌ها و افزایش سرمایه اجتماعی منجر شده است. وی به مسئولان یادآور شد که مردم، قضاوت‌ کنندگان نهایی عملکرد ما هستند و هرگونه کوتاهی در خدمت‌رسانی، خیانت به خون شهداست.

نسخه عملیاتیِ وفاق

تحلیل این سه ضلع، ما را به این نتیجه می‌رساند که آذربایجان‌ غربی، پروتکل اختصاصی توسعه خود را یافته است. در این استان، وفاق نه یک واژه سیاسی، بلکه یک ضرورت حیاتی است. وقتی دادگستری استان (به عنوان ضامن عدالت)، استانداری (به عنوان مجری توسعه) و نهاد نمایندگی رهبری و امامت جمعه (به عنوان راهبر معنوی و اخلاقی) در یک راستا حرکت می‌کنند، نتیجه، همان امنیت پایدار و پیشرفت متوازن خواهد بود که امروز شاهد آن هستیم.

این مثلث توسعه، الگویی است که باید به سایر استان‌ها تعمیم داده شود. این همان نسخه الگوی همدلی و وفاق است که در آن، نقدها نه برای تخریب، بلکه برای اصلاح است و حمایت‌ها نه برای پوشاندن فساد، بلکه برای شتاب‌بخشی به کارآمدی است.

آذربایجان‌غربی امروز نه تنها درگیرِ حواشی ویرانگر نیست، بلکه در حال ترسیم نقشه راهی برای آینده است که در آن، مرزها نه تهدید، بلکه دروازه‌ های فرصت و شکوفایی‌اند. نگارنده سطور این یادداشت به عنوان یک کنشگر رسانه‌ای، بر این باور است که تداوم این اتحاد مقدس تنها راه برون‌رفت از چالش‌های اقتصادی و تضمین‌ کننده عزت این خطه از سرزمین اسلامی در برابرِ بدخواهان است.

این مثلث، سنگِ بنای تمدن‌سازی در استان است بنایی که اگر بر ستون‌های عدالت، کارآمدی و اخلاق استوار بماند، هیچ طوفانی قادر به تکان دادن آن نخواهد بود.