واکاوی الگوی حکمرانی جهادی در بازار آذربایجان غربی

به گزارش رویداد اول؛ در روزگاری که تلاطم‌های ژئوپلیتیک و سایه سنگین تحریم‌ها، اقتصادهای نوظهور و حتی کشورهای متمول حاشیه خلیج‌فارس را با چالش امنیت غذایی و شوک عرضه مواجه کرده است، بازخوانی وضعیت بازار در شمال غرب ایران، نویدبخش تحقق الگویی نوین از مدیریت بحران است. آذربایجان غربی، به مثابه پیشانی تجاری ایران، این روزها نه تنها درگیر تلاطم نشده، بلکه به گواه آمارهای میدانی و تحلیل کارشناسان، به ثباتی مثال‌زدنی دست یافته است. این آرامش، محصول تصادف نیست؛ بلکه خروجی مستقیم پیوند میان سخاوت بازاریان و تدبیر جهادی در بدنه مدیریتی اداره کل صمت استان است.

انبارهای کالا سخن می‌گویند

سخاوت خیرخواه مدیرکل صنعت، معدن و تجارت آذربایجان غربی در تحلیل اخیر خود (۱۵ اسفند ۱۴۰۴) در شبکه استانی آذربایجان غربی بر نکته‌ای استراتژیک دست گذاشت: درک متقابل بازار و مردم و این مفهوم زیربنای ثبات در بازار شده است این در حالیست که در بازارهای منطقه به ویژه در کشورهای حاشیه خلیج فارس آشوب اجتماعی حاکم شده و کمبود کالا رقم خورده است و کشورهای عربی در روزهای نخست بحران، با قفسه‌های خالی مواجه شدند، اما در ارومیه مرکز استان آذربایجان غربی و سایر شهرهای استان، فراوانی کالا به یک عادت بدل گشته است و انبارها مملو از کالاهای اساسی است.

سیستم رصد روزانه ۱۰۰ قلم کالای اساسی، حکم رادار پیشرفته‌ای را دارد که پیش از وقوع هرگونه نوسان، سیگنال‌های اصلاحی را صادر می‌کند. اتکا به ذخایر استراتژیک بخش خصوصی و فروشگاه‌های زنجیره‌ای، چنان تاب‌آوری ایجاد کرده است که حتی در صورت انسداد کامل مرزها برای ماه‌های متمادی، جریان توزیع کالا مختل نخواهد شد. مصداق بارز این کارآمدی، مدیریت قیمت سیب‌زمینی بود جایی که با ممنوعیت هوشمندانه صادرات و بازگرداندن محموله‌ها، قیمت از ۱۱۰ هزار تومان به ۵۰ هزار تومان تنزل یافت تا سفره خانوار از ترکش‌های صادرات بی‌رویه مصون بماند.

سامانه سیمبا و جبهه نظارت

حکمرانی اسلامی در اقتصاد زمانی تجلی می‌یابد که مسئول خود را در میانه میدان ببیند. حضور جهادی بازرسان صمت در قالب ۳۵ اکیپ ضربتی از بهمن‌ماه تاکنون نشان‌ دهنده عزم جزم نظام برای ریشه‌کنی احتکار است. ثبت بیش از ۳۵ هزار فقره نظارت در سامانه سیمبا و فعال‌سازی خط ارتباطی ۱۲۴، پلی مستقیم میان حاکمیت و مردم ساخته است. در این مدل، پلیس اقتصادی، تعزیرات و بسیج نه به عنوان نهادهای بازدارنده، بلکه در نقش تسهیل‌گران رونق بازار ظاهر شده‌اند. نتیجه این هم‌ افزایی، توزیع بی‌نقص کالابرگ‌ها و فقدان حتی یک گزارش از کمبود اقلام اساسی در سامانه شکایات است.

شاید حساس‌ترین بخش مدیریت بحران در ماه‌های اخیر، مسئله نان بود. تدبیر استاندار و اجرای دقیق توسط صمت بحران صف را در نطفه خفه کرد. تخصیص ۳ هزار تن آرد اضافی، فعال‌سازی نانوایی‌های دوگانه‌سوز و مجهز به موتور برق، و سه شیفته کردن واحدهای منتخب، نشان داد که حکمرانی پیش‌بینانه می‌تواند حتی در بدترین شرایط امنیتی، نان گرم را بدون وقفه به دست مردم برساند. محو شدن صف‌ها پس از روز دوم بحران، پیامی روشن به معاندان بود: سیستم توزیع در ایران، بحران‌زیست و مقاوم است.

اقتصاد مقاومتی؛ پیروز میدان جهاد است

پایداری واحدهای صنعتی اوج تدبیر سخاوتمندانه دولت بود، علی‌رغم خسارات میلیاردی به واحدهای فولادی در جریان تنش‌های اخیر، چرخه تولید حتی برای یک ساعت متوقف نشد. این یعنی اقتصاد مقاومتی در عمل پیروز میدان جهاد است و اولویت دادن به جریان تولید برای تأمین مایحتاج است این جریان اجازه نداد شوک‌های بیرونی به شوک معیشتی بدل شود. صمت استان با حضور در کنار تولیدکنندگان آسیب‌دیده، به آن‌ها اطمینان داد که دولت پشتیبان سنگر تولید است.

آنچه در آذربایجان غربی با تدبیر دولت، در راس آن استاندار و نظارت میدانی مراجع قضایی و نظارتی و مدیریت صمت استان رقم خورد، فراتر از یک مدیریت اداری ساده است این یک رویداد حکمرانی است که در آن سخاوت مدیریتی با همت جهادی گره خورده است.

موفقیت در کنترل بازار، نه با دستورات پشت‌میزنشینی، بلکه با حضور میدانی، رصد هوشمند و جلب اعتماد عمومی(سرمایه اجتماعی) حاصل شده است.

امروز آذربایجان غربی با تکیه بر درک متقابل مردم و کسبه، مدلی را ارائه داده که در آن نه خبری از احتکار است، نه گران‌ فروشی افسارگسیخته و نه صف‌های تحقیرآمیز. این تجربه، درس بزرگی برای کل کشور دارد: هر جا که مسئولان با شفافیت و غیرت جهادی وارد میدان شوند، بازار به جای التهاب، سخاوت به خرج خواهد داد و خانوارها در سایه این آرامش، سربلند خواهند ماند.