نقده؛ بر سر دوراهی فرصت تاریخی یا تکرار فرصت‌سوزی؟

به گزارش رویداد اول؛ توسعه، پیش از آنکه محصول بودجه باشد، حاصل اراده، تدبیر و همگرایی است. بسیاری از شهرها در ایران نه به دلیل فقر منابع، بلکه به علت ضعف در مدیریت توسعه، ناهماهنگی دستگاه‌ها و فرسودگی تصمیم‌گیری از حرکت بازمانده‌اند. شهرستان نقده، قلب دشت حاصلخیز سولدوز، امروز دقیقاً در چنین نقطه حساسی ایستاده است، منطقه‌ای که از موهبت زمین، آب، کشاورزی، نیروی انسانی، موقعیت جغرافیایی و پیشینه فرهنگی برخوردار است، اما هنوز فاصله‌ای معنادار میان ظرفیت بالفعل و ظرفیت بالقوه آن دیده می‌شود. پرسش اساسی اینجاست، چرا شهرستانی نقده که می‌تواند یکی از قطب‌های کشاورزی نوین، صنایع تبدیلی، گردشگری، لجستیک و تجارت در منطقه باشد، هنوز نتوانسته جایگاه شایسته خود را در نقشه سرمایه‌ گذاری شمال‌غرب کشور به دست آورد؟

واقعیت آن است که نقده از کمبود ظرفیت رنج نمی‌برد! مسئله اصلی، کندی تبدیل ظرفیت به سرمایه، اشتغال و رفاه عمومی است. دشت سولدوز از حاصلخیزترین مناطق کشاورزی آذربایجان‌ غربی است. هزاران هکتار اراضی زراعی، باغی و ظرفیت ارزشمند دامپروری، پایه‌ای کم‌نظیر برای شکل‌گیری زنجیره کامل ارزش در بخش کشاورزی فراهم کرده است. با این حال، هنوز بخش قابل توجهی از محصولات این منطقه به صورت خام از شهرستان خارج می‌شود و ارزش افزوده آن نصیب دیگر استان‌ها و شهرها می‌شود. این همان زخمی است که سال‌هاست اقتصاد نقده را آزار می‌دهد. وقتی محصول خام صادر می‌شود اما کارخانه فرآوری، صنایع بسته‌بندی، سردخانه‌های مدرن، صنایع غذایی و برندهای صادراتی در همان منطقه شکل نمی‌گیرد، در حقیقت فرصت اشتغال جوانان، درآمد کشاورزان و رونق اقتصادی نیز از شهرستان خارج می‌شود.

سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی؛ ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای آینده اقتصاد نقده

امروز سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی دیگر یک انتخاب نیست بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای آینده اقتصاد نقده است. از سوی دیگر، ظرفیت گلخانه‌ای شهرستان می‌تواند نقده را به یکی از قطب‌های تولید محصولات صادرات‌محور تبدیل کند. توسعه شهرک‌های گلخانه‌ای، فناوری‌های نوین آبیاری، کشاورزی هوشمند و صنایع وابسته، مسیر اقتصاد آینده منطقه را ترسیم می‌کند مسیری که نیازمند حمایت عملی، تسهیلات هدفمند و کاهش بروکراسی اداری است. اما شاید مهم‌ترین برگ برنده نقده، موقعیت ژئو‌اقتصادی آن باشد.

نقده؛ حلقه اتصال تولید، حمل‌ونقل، انبارداری و صادرات

نقده اگرچه مرز رسمی ندارد، اما در مجاورت مسیرهای ارتباطی مهم جنوب آذربایجان‌غربی قرار گرفته و می‌تواند حلقه اتصال تولید، حمل‌ونقل، انبارداری و صادرات باشد. ایده ایجاد بارانداز لجستیکی، بندر خشک، پایانه حمل‌ونقل کالا، سردخانه‌های بزرگ صادراتی و مراکز توزیع منطقه‌ای، تنها یک پروژه عمرانی نیست بلکه می‌تواند نقطه آغاز تحول اقتصادی جنوب استان باشد. در اقتصاد امروز، شهرهایی موفق هستند که از مسیر عبور کالا، ارزش خلق کنند نه صرفاً از تولید کالا. اگر زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انبارداری، خدمات گمرکی و زنجیره لجستیکی در نقده تکمیل شود، این شهرستان می‌تواند به یکی از گره‌های مهم تجارت منطقه شمال‌غرب کشور تبدیل شود.

گردشگر؛ ظرفیت کمتر دیده‌شده نقده

در کنار اقتصاد کشاورزی و لجستیک، ظرفیت کمتر دیده‌شده نقده، گردشگری است. سولدوز تنها یک دشت کشاورزی نیست سرزمینی است با پیشینه تاریخی، تنوع فرهنگی، طبیعت چشم‌نواز، آداب و رسوم غنی و صنایع‌دستی ارزشمند. این داشته‌ها می‌توانند پایه شکل‌گیری اقتصاد گردشگری باشند. گردشگری روستایی، بوم‌گردی، گردشگری کشاورزی، جشنواره‌ های فرهنگی، معرفی غذاهای محلی، احیای صنایع‌دستی و هنرهای بومی، علاوه بر حفظ هویت فرهنگی، فرصت‌های تازه‌ای برای اشتغال ایجاد می‌کنند.

توسعه گردشگری یعنی رونق اقامتگاه‌های بوم‌گردی، بازارچه‌های صنایع‌دستی، رستوران‌های محلی، حمل‌ونقل، خدمات شهری و صدها فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم. اما پرسش اینجاست که آیا برای این ظرفیت ارزشمند مدیریت استان برنامه‌ای جامع دارد؟ اصلا ترکیب منطقه و ظرفیت سولدوز را با دقت کارشناسی می شناسد؟

بخش مهم دیگری که نباید از آن غفلت کرد، سرمایه اجتماعی نقده است. این شهرستان سال‌هاست میزبان اقوام، فرهنگ‌ها و مذاهب مختلف بوده و همزیستی مردم این منطقه، سرمایه‌ای ارزشمند برای توسعه محسوب می‌شود. هیچ سرمایه‌گذاری در فضایی آکنده از اختلاف، بی‌اعتمادی و چندصدایی شکل نمی‌گیرد. سرمایه‌گذار پیش از آنکه زمین ببیند، آرامش، ثبات، اعتماد و همدلی را ارزیابی می‌کند. از همین رو، حفظ وحدت اسلامی، احترام متقابل میان همه اقوام و استفاده از ظرفیت همه نخبگان منطقه، نه صرفاً یک توصیه فرهنگی، بلکه یک ضرورت اقتصادی است.

بروکراسی؛ بزرگ‌ترین مانع توسعه

در کنار همه این فرصت‌ها، باید با صراحت از بزرگ‌ترین مانع توسعه نیز سخن گفت بروکراسی!! بسیاری از فعالان اقتصادی معتقدند سرمایه‌گذار بیش از آنکه از کمبود سرمایه بترسد، از فرسایش زمان می‌ترسد. تولید کنتده و سرمایه گذار بهصوص در حوزه خدمات و گردشکری وقتی برای دریافت یک مجوز، ده‌ها استعلام، جلسات متعدد، مکاتبات طولانی و فرآیندهای زمان‌بر پیش روی سرمایه‌گذار قرار می‌گیرد، طبیعی است که انگیزه سرمایه‌گذاری کاهش یابد. رقابت برای توسعه شهرها، رقابت در رونق اقتصادی سرعت در تصمیم‌گیری برای رفع موانع تولید و سرمایه گذاری است.

پاشنه آشیل استان عدم سرمایه گذاری است که استاندار رحمانی برای حل این معضل رویداد اینوا را ثبت کرد و خود آستین بالا زد و حتی در دادگستری استان قاضی عتباتی شخصا ریاست یکی از فعال ترین کارگروه های رفع موانع تولید را با دقت پیگیری می کند چرا که با بینش توسعه ای دریافته اند هر روز تأخیر در صدور مجوز، ممکن است به معنای از دست رفتن یک فرصت اشتغال، یک کارخانه یا یک سرمایه‌گذار باشد. و فرسایش در طول زمان و ایجاد ذهنیت بخصوص در میان مردم شهرستان نقده آنها را به انزوا و سرمای گذاری در موارد اقتصادی سوق می دهد که در سال های قبل پرونده های میلیاردی کلاهبرداری های کلان در نقده از خرید وفروش محصولات کشاورزی تا شرکت های هرمی نشان گر این آسیب است اینجاست که نقش فرمانداری، دستگاه‌های اجرایی، شهرداری، بخشداران، جهاد کشاورزی، صنعت، معدن و تجارت، منابع طبیعی، راهداری، شرکت‌های خدمات‌رسان و همه نهادهای مرتبط، نقشی تعیین‌کننده پیدا می‌کند.

اسم رمز توسعه در نقده شناخته شده است

فرماندار جعفری اسم رمز توسعه را خوب می شناسد و تکرار آن را خوب بلد است امیر عباس جعفری را بخاطر همین موضوع از مدیرکلی بحران در ستاد استانداری منفک و برای اجرا و رفع موانع توسعه به نقده راهی کردند اگر او در حلقه روزمرگی نقده تقلا کند و از ترس رسانه های که حتی مجوز فعالیت ندارند دست و پای خود را به احبار حفظ آبرو و تخت ببند وای بر فرزندان دیگر سولدوز فرماندار باید از نگاه بخشی فاصله بگیرند و با تشکیل یک میز دائمی توسعه سرمایه‌گذاری، هر پروژه را تا مرحله بهره‌برداری همراهی کنند که انصافا فرماندار جعفری اگر بخواهد در این زمینه علاقه مند است و پشتکار زیادی دارد توسعه با امضای بخشنامه اتفاق نمی‌افتد توسعه نیازمند پیگیری روزانه، پاسخ‌گویی، هماهنگی و مسئولیت‌پذیری است.

در این میان، انتظار افکار عمومی از مسئولان ملی و استانی نیز روشن است. دکتر عبدالکریم حسین زاده نماینده سابق مجلس و معاون توسعه مناطق محروم رئیس‌جمهور منبع و ظرفیت عالی در خط و مش توسعه و محرومیت زدایی از شهرستان نقده است از معاون محترم امور توسعه مناطق محروم رئیس‌جمهور، که سال‌ها با مسائل و ظرفیت‌های این منطقه آشنا بوده‌اند، انتظار می‌رود با بهره‌گیری از این شناخت، زمینه جذب اعتبارات، تکمیل زیرساخت‌های اقتصادی، حمایت از پروژه‌های نیمه‌تمام و تسریع در اجرای طرح‌های راهبردی را بیش از پیش دنبال کنند.

سولدوز باید با موفقیت‌هایش شناخته شود

همچنین استانداری، دستگاه‌های اقتصادی استان، نهادهای توسعه‌ای، اتاق بازرگانی، خانه صنعت و معدن، دانشگاه‌ها و بخش خصوصی باید در قالب یک اجماع منطقه‌ای، نقشه راه توسعه نقده را تدوین و اجرا کنند. اکنون زمان رقابت‌های کم‌حاصل نیست. امروز زمان همدلی برای آینده فرزندان این سرزمین است. رسانه نیز در این میان وظیفه‌ای خطیر دارد.رسانه توسعه‌گرا، نه رسانه تخریب است و نه رسانه سکوت. رسانه مسئول، مطالبه‌گر است اما مطالبه‌گری را با منطق، انصاف، مستندات، گفت‌وگو و احترام به قانون دنبال می‌کند.

مطالبه‌گری مدنی یعنی پرسیدن اینکه چرا پروژه‌ای متوقف شده است چرا سرمایه‌گذار معطل مانده چرا زیرساختی تکمیل نشده چرا فرصت‌ها از دست می‌روند. اما هم‌زمان، رسانه باید راهکار ارائه دهد، امید بیافریند و همه جریان‌های مؤثر را به همکاری دعوت کند.در بخش ها ی بعدی یادداشت های خود به آسیب شناسی مطالبه نخبگان ، مردم و نقش رسانه ها اشاره خواهم کرد نقده امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک ائتلاف برای توسعه است ائتلافی میان مردم، نخبگان، مدیران، دانشگاهیان، کارآفرینان، رسانه‌ها و همه دلسوزان منطقه. سولدوز سزاوار آن نیست که تنها به ظرفیت‌هایش شناخته شود باید به موفقیت‌هایش شناخته شود.

اگر …

اگر اراده‌ای مشترک شکل بگیرد، اگر بروکراسی جای خود را به تسهیل‌گری بدهد، اگر زنجیره ارزش کشاورزی تکمیل شود، اگر گردشگری و صنایع‌دستی رونق گیرد، اگر بندر خشک و زیرساخت‌های لجستیکی به سرانجام برسد و اگر وحدت و همدلی سرمایه اجتماعی این منطقه حفظ شود، نقده می‌تواند در آینده‌ای نه‌چندان دور، از یک شهرستان دارای ظرفیت، به یکی از موتورهای توسعه جنوب آذربایجان‌غربی تبدیل شود. این یک آرزو نیست یک امکان واقعی است. اما تحقق آن، تصمیم امروز ما را می‌طلبد. تاریخ درباره فرصت‌هایی که از کنارشان بی‌تفاوت گذشته‌ایم، قضاوت خواهد کرد.