محاصره دریایی ایران؛ خط قرمز و تهدیدی برای اقتصاد جهان

به گزارش رویداد اول؛ تهدید اخیر برخی مقامات آمریکایی درباره محدودسازی تردد دریایی ایران و ایجاد محاصره در تنگه هرمز، تنها یک اظهار نظر سیاسی نیست این تهدید از منظر حقوق بین‌الملل یک رفتار غیرقانونی و برخلاف اصول مسلم آزادی کشتیرانی محسوب می‌شود و از سوی دیگر می‌تواند اقتصاد جهانی را در معرض تکانه‌های شدید قرار دهد.

تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین شریان‌ های انرژی در جهان است و هرگونه اختلال در آن پیامدهایی فراتر از منطقه خواهد داشت. نخست باید یادآور شد که اصل آزادی کشتیرانی یکی از ستون‌ های حقوق بین‌ الملل دریاهاست. این اصل در کنوانسیون‌ های معتبر جهانی از جمله کنوانسیون حقوق دریاها مصوب ۱۹۸۲ (UNCLOS) به روشنی تأکید شده و بر اساس آن هیچ دولت یا قدرتی حق ندارد به‌ صورت یک جانبه آبراه‌های بین‌المللی را محدود مسدود یا تهدید به محاصره کند. تنگه هرمز نیز دقیقاً در همین چارچوب تعریف می‌شود آبراهی بین‌المللی که روزانه حدود یک‌ سوم نفت جهان از آن عبور می‌ کند و امنیت آن برای اقتصاد جهانی حیاتی است.

بر همین اساس تهدید به محاصره دریایی ایران نه تنها فاقد مشروعیت حقوقی است بلکه به نوعی اقدام خصمانه علیه یک دولت مستقل تلقی می‌شود اقدامی که حتی می‌ تواند مصداق نقض صلح و امنیت بین‌ المللی تلقی شده و در صلاحیت شورای امنیت سازمان ملل قرار گیرد. از این منظر اقدام یک جانبه آمریکا حتی در حد تهدید آشکارا با قواعد شناخته‌ شده بین‌ المللی در تضاد است.

از سوی دیگر پیامدهای اقتصادی چنین تهدیداتی بسیار گسترده‌ تر از روابط ایران و آمریکا خواهد بود. تنگه هرمز مسیر اصلی صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج فارس است و هرگونه محدودیت در این مسیر موجب افزایش شدید قیمت نفت اختلال در بازار انرژی و در نتیجه ایجاد موج تورمی در سطح بین‌ المللی خواهد شد. اقتصادهای بزرگ آسیایی و اروپایی که به نفت وارداتی از این منطقه وابسته‌ اند نخستین قربانی این بحران خواهند بود. تجربه‌ های گذشته نشان داده که کوچک‌ ترین تنش در این منطقه به سرعت قیمت جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار می‌دهدچه برسد به تهدید به محاصره یا ایجاد محدودیت‌ های واقعی که بحران واقعی در سطح بین اللمل را در بر خواهد داشت .

کشورهای واردکننده نفت در چنین شرایطی با دو مشکل همزمان روبه‌رو خواهند شد افزایش قیمت انرژی و کاهش امنیت عرضه که هر دو چالش بزرگ دولت ها خواهد بود این وضعیت، زنجیره تولید حمل‌ونقل و بازارهای مالی را دچار التهاب کرده و در نهایت به افزایش هزینه زندگی و فشار اقتصادی بر مردم در سراسر جهان منجر می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از دولت‌ها نسبت به هرگونه تنش در تنگه هرمز حساس هستند و از اقدامات یک جانبه که امنیت این آبراه را تهدید کند، حمایت نمی‌کنند.

ایران نیز از منظر حقوقی و دیپلماتیک ابزارهای لازم برای مقابله با چنین تهدیداتی را در اختیار دارد. توسل به نهادهای بین‌المللی مانند دیوان بین‌ المللی دادگستری، فعال‌ سازی دیپلماسی چندجانبه با کشورهای واردکننده انرژی و استفاده از ظرفیت سازمان ملل متحد از جمله راه‌ هایی است که می‌ تواند تهدیدات غیرقانونی را خنثی کند و هزینه اقدام یک جانبه را افزایش دهد.

در نهایت، تهدید به محاصره دریایی ایران نه‌تنها یک چالش حقوقی و سیاسی است، بلکه تهدیدی جدی برای ثبات اقتصادی جهان محسوب می‌ شود. جامعه جهانی باید در برابر نقض آشکار اصول حقوق بین‌ الملل حساس باشد و از تشدید بحران در مهم‌ ترین گذرگاه انرژی جهان جلوگیری کند. تنگه هرمز شریان حیاتی اقتصاد جهانی است و امنیت آن نباید اسیر تنش‌ های یک جانبه و اقدامات مغایر با حقوق بین‌ الملل شود.